Waarschuwing uit Amerika: mogelijke link tussen graanvrije brokken en hartaandoening

Datum: 13 augustus, 2018
Laatst bijgewerkt: 6 oktober, 2018

Mogelijke link tussen graanvrije brokken en dcm

De Food and Drug Administration in Amerika (FDA) waarschuwt voor een mogelijke connectie tussen graanvrije brokken en de hartaandoening dilated cardiomyopathy (DCM) bij honden.(1) DCM is een aandoening die honden kunnen krijgen door genetische afwijking, maar nu blijken ook honden van andere rassen (dwergschnauzer, shih tzu, golden retrievers, labrador retrievers) en rasloze honden DCM te krijgen. Veel van de honden met DCM die bij de FDA gemeld zijn, kregen graanvrije brokken. Toen de waarschuwing van de FDA werd gepubliceerd (12 juli 2018), waren er 30 honden en zeven katten gerapporteerd aan de FDA.(2) In een stuk van het Amerikaans hondenvoer-merk Annamaet wordt genoemd dat er 77 gevallen gerapporteerd waren, waarvan 42 graanvrije voeding kregen.(3)

Ook de veterinaire hartspecialisten viel op dat de honden die DCM ontwikkelden al langere tijd graanvrije brokken aten. Bij de “veterinary cardiology community” waren er op 12 juli 2018 ongeveer 150 gevallen bekend. (2)

Ze weten niet op welke manier de graanvervangers een relatie hebben met DCM, en of deze brokken ook echt de oorzaak zijn van het ontwikkelen van DCM. Vanuit de FDA wordt dit nu onderzocht.(1)

Hebben honden dan toch graan nodig?
Zijn graanvrije brokken dan toch niet zo goed? Hebben honden granen nodig voor een gezond hart? Nee het zit iets anders. Het gaat namelijk om de vervangers van graan; peulvruchten, aardappel en zoete aardappel, en dan waarschijnlijk brokken die meer van deze ingrediënten bevatten dan vlees.

Om welke brokken gaat het?
De FDA zegt niet om welke brokkenmerken het gaat. Wel geven ze aan dat het om verschillende merken en varianten gaat en dat niet de merken de gemeenschappelijke factor zijn, maar de hoofd-ingrediënten peulvruchten, bonen, aardappels, zoete aardappels en afgeleide ingrediënten hiervan zoals erwten-eiwit, erwtenzetmeel en erwtenvezels.(2)

Uit andere informatie (4, 5) blijken Acana Singles Pork & Squash en Acana Singles Lamb & Apple vaak problemen te geven. Veel Golden Retrievers met een taurine-tekort en/of hartproblemen kregen deze brokken. Ook het merk Taste of the Wild gaf bij sommige honden lage taurine-waardes, maar minder laag dan bij Acana en het gaf weinig hartproblemen. Een ander merk dat relatief vaak genoemd werd bij honden met lage taurine-waardes en/of hartproblemen was het Amerikaanse merk Zignature, wat we in Europa niet kennen. Er zijn weinig honden doorgemeten die Orijen aten, maar de drie honden die Orijen Original aten hadden alledrie geen lage taurine-waardes of hartproblemen. Maar om hier conclusies uit te kunnen trekken, zijn er meer gegevens nodig dan ik nu heb.

Wat is er mis met peulvruchten en aardappel?
De resultaten van het onderzoek naar de mogelijke link tussen graanvrije brokken en DCM moeten nog verschijnen, en het is dus nog niet duidelijk of de graanvervangers echt een rol spelen in de ontwikkeling van DCM. Misschien krijgen heel veel honden inmiddels graanvrije brokken, dan is het dus logisch dat veel van de gemelde DCM-gevallen graanvrije brokken eten.

Maar het is goed mogelijk dat er wel een verband is. Het kan te maken hebben met een tekort aan taurine en/of carnitine. Dit zijn belangrijke voedingsstoffen voor onder andere het hart, en een taurine-tekort kan bij honden (en katten) tot DCM leiden. Maar een taurine-tekort is niet de enige oorzaak van DCM. De FDA noemt ook dat er ook andere factoren van invloed kunnen zijn, zoals de nutritionele samenstelling, de herkomst en kwaliteit van de ingrediënten, de bewerking van de ingrediënten en de hoeveelheden die er gebruikt worden.(2)

Taurine-tekort bij graanvrij-gevoerde honden
Dr Josh Stern, een veterinaire cardiologist, zag twee jaar geleden al een alarmerende trend in de hoeveelheid golden retrievers met DCM. Deze honden kregen vaak dezelfde graanvrije brokken en hadden lage taurinewaardes. Hij ontdekte dat de grote meerderheid goed reageerde op taurine-suppletie en het gaan voeren van andere brokken.(5)

In het artikel van de FDA (1) worden er acht gevallen genoemd in relatie tot taurine, waarbij vier honden een verlaagde hoeveelheid taurine in hun bloed hadden (drie golden retrievers en een labrador retriever) en vier andere honden normale taurinewaardes hadden.

Waardoor kunnen peulvruchten en aardappelen tot taurine-tekort leiden?
Honden kunnen zelf taurine aanmaken, maar daarvoor hebben ze wel de aminozuren methionine en cysteine nodig. In peulvruchten en aardappels zitten lagere hoeveelheden van deze aminozuren dan in graan. Wat ook mee kan spelen is dat de opname en het hergebruik van taurine wordt beperkt door een verstoorde darmflora. De darmflora kan verstoord worden door antinutriënten, het eiwit en de vezels van peulvruchten en aardappelen. Ik ben nog bezig met een artikel waarin ik dit uitleg.

Onduidelijk of het ook in Nederland speelt
Dit speelt zich allemaal af in Amerika, en ik heb geen gegevens van gevallen in Nederland. Of het probleem hier ook speelt weet ik niet. Het zou goed kunnen, als het aan de samenstelling van de brokken ligt.De brokken van Acana die ik noemde zijn brokken uit de Amerikaanse fabriek, en worden niet in Nederland en België verkocht. In Europa hebben we wel soortgelijke brokken in de Singles-lijn, en deze bevatten iets meer vlees dan de Singles brokken die in Amerika verkrijgbaar waren. Misschien dat daardoor het probleem minder groot is, maar ik zou er rekening mee houden dat hier mogelijk dezelfde problemen kunnen ontstaan.

Wat moet je doen?
Ik raad aan om brokken af te wisselen en niet lange periode dezelfde brokken of hetzelfde merk te voeren. Hiermee verklein je het risico op problemen. Niet alleen peulvruchten en aardappelen kunnen problemen geven, maar ook granen. Elke koolhydraatbron heeft zijn eigen nadelen, en ik ben er van overtuigd dat het het beste is om ze af te wisselen. Brokken afwisselen verkleint ook het risico op het ontwikkelen van voedselovergevoeligheid en tekorten of overschotten van voedingsstoffen.

Verder kan het geen kwaad om ervoor te zorgen dat je hond genoeg taurine binnenkrijgt, bijvoorbeeld door het brokkenmenu aan te vullen met producten die veel taurine bevatten, zoals zalm, haring, makreel, runderhart, donker vlees van gevogelte, runderlong of rundertong. Niet teveel, want dan raakt het menu weer uit balans, bijvoorbeeld 20 gram per kg lichaamsgewicht per week.

Als je je zorgen maakt over de gezondheid van je hond, is het goed om naar de dierenarts te gaan. Je kunt de taurine-waardes laten meten en de hartgezondheid laten evalueren. Symptomen van DCM zijn onder andere vermoeidheid, veel hijgen, hoesten en zwakte.

Als je nog vragen hebt, stel ze gerust. Ik zal mijn best doen ze zo goed mogelijk te beantwoorden. Ik hoor ook graag van je als je een hond hebt die DCM heeft zonder dat het waarschijnlijk een genetische afwijking is, of als je een hond kent voor wie dit geldt. Zodra er meer nieuws is, zal ik hier over berichten op Voerwijzer.

Bronnen
(1) “CVM Updates – FDA Investigating Potential Connection Between Diet and Cases of Canine Heart Disease.” U.S. Food and Drug Administration, Center for Biologics Evaluation and Research, 12 Juli 2018, www.fda.gov/AnimalVeterinary/NewsEvents/CVMUpdates/ucm613305.htm.

(2)“Animal Health Literacy – Questions & Answers: FDA Center for Veterinary Medicine’s Investigation into a Possible Connection Between Diet and Canine Heart Disease.” U.S. Food and Drug Administration, Center for Biologics Evaluation and Research, www.fda.gov/AnimalVeterinary/ResourcesforYou/AnimalHealthLiteracy/ucm616279.htm.

(3) Wakshlag, Joseph. “GRAIN FREE DIETS & CARDIOMYOPATHY.” Annamaet Petfoods, 3 Augustus 2018, www.annamaet.com/news/Grain_Free_Diets_&_Cardiomyopathy

(4) Becker, Karen. “Are Dogs With DCM Taurine-Deficient?” Healthy Pets with Dr. Karen Becker, Mercola.com, 9 July 2018, healthypets.mercola.com/sites/healthypets/archive/2018/07/09/link-between-dog-food-taurine-deficiency-and-dcm.aspx.

(5) Wood, Trina. “UC Davis Investigates Link Between Dog Diets and Deadly Heart Disease.” UC Davis School of Veterinary Medicine, 19 Juli 2018, www.vetmed.ucdavis.edu/news/uc-davis-investigates-link-between-dog-diets-and-deadly-heart-disease.

36 Comments

  1. Herna

    Wat fijn dat je bezig bent om dit uit te zoeken! Ik volg de discussie al een aantal weken in de speciale facebook groep hierover en zat me af te vragen in hoeverre dit ook voor het Nederlandse voer zou gelden.

  2. Katrien

    Ik geef ook acana namelijk de cobb chicken and greens. Moet ik me nu zorgen maken? Wij hebben een cocker spaniel van 1 jaar. Is het misschien goed als ik af en toe afwissel met de versie acana met haver als koolhydraatbron? Er staat ook geef makreel, zalm, haring maar hoe: vers, makreel uit blik, …?

    1. Voerwijzer Meike

      Ik denk dat het risico op Acana Cobb chicken and greens kleiner is, omdat de grootste eiwitbron kip is.

      Vis mag uit blik of uit pot, vermijd dan liever zonnebloemolie omdat dit veel omega 6 bevat. Vis heeft namelijk als extra voordeel dat het veel omega 3 bevat, waardoor de balans tussen omega 3 en 6 beter wordt.

      Vis mag ook rauw, zoals rauwe filet of gemalen vis. Gemalen vis wordt verkocht door onder andere de merken Fish4dogs (https://www.voerwijzer.com/kvv_merken/fish4pets/), Raw4dogs (https://www.voerwijzer.com/kvv_merken/raw4dogs), of Barfmenu Vis Premium.

      Kort gebakken of gestoomde filet mag ook.

          1. Katrien Verhoeven

            Is de haver in acana goed? Dit is toch ook graan? Ik heb hem gisteren smolke gestoomde maaltijd vis gegeven om eens af te wisselen 1 keer per week ipv brok acana. Hij vond het geweldig!

          1. Voerwijzer Meike

            Afwisselen tussen goede merken waar je hond goed op reageert. Kijk eens in de brokkenvergelijker naar welke brokken ik goed vind. Smaken met lam als eiwitbron geven grotere kans op taurine-tekort en brokken met toegevoegd taurine een kleinere kans.

            Afwisselen kan slechte ontlasting geven, als dit zo is bij jouw hond kun je de overgang steeds geleidelijk doen (paar dagen).

  3. Voerwijzer Meike

    Dag Hanneke, het is volgens mij enorm duur om een analyse van de grondstoffen te laten maken, dat is de kosten niet waard. Ik heb het zelf nooit laten doen en kan je geen laboratorium aanraden. Ik zou het zelf liever niet voeren, als zulk belangrijke informatie mist. Het komt niet heel betrouwbaar over. Een merk dat hoe de voeding maakt zet er graag zijn naam op en laat met de ingrediënten-opgave en analyse zien hoe goed de voeding is.

  4. Voerwijzer Meike

    Ik kreeg de vraag of taurine ook verloren gaat door brokken in te vriezen, wat met name relevant is voor kattenbrokken.

    Ik kan helaas geen goede onderzoeken vinden die aantonen dat taurine verloren gaat door invriezen, los van het verlies door lekvocht als je rauw vlees invriest en weer ontdooit. De volgende informatie komt denk ik het dichtste bij dit vraagstuk, zie de onderste twee alinea’s: http://tcfeline.com/taurine-2

    Verder vond ik nog de publicatie van een onderzoek waarin ze de hoeveelheid taurine gingen meten in vis, die verschillende behandelingen hadden ondergaan. De vis die ingevroren had, had geen lagere taurine gehalte. Je kunt de publicatie vinden onder de naam “Taurine content of raw and processed fish fillets/portions”

  5. Sylvia

    Hoi,
    Bedankt voor alle info die je geeft en met het uitzoeken 🙂
    Betreffende de producten voor extra taurine. Ik veronderstel dat deze rauw moeten zijn, of kan gedroogd ook? Tellen konijn- of eendenhartjes ook, of enkel rund?
    (Qua vis heb ik hierboven gelezen).
    Wat bedoel je met donker vlees van gevogelte?
    Kan je op een of ander manier uitrekenen of je hond genoeg taurine krijgt, zowel bij brok als kvv?

  6. Rinske

    Hoi,

    Bij mijn golden is beginnende DCM geconstateerd, tevens had zij een overvuld hartzakje, waar zijn inmiddels aan is geopereerd. Ik geef haar al jaren Jarco hert/rijst, is tarwe glutenvrij met als graansoort rijst. Nu blijkt ze een te lage taurine waarde te hebben, geef haar nu supplementen en cardioloog zegt overgaan op “normale granenbrok” n.a.v. dit recente onderzoek. Is het zo dat alleen rijst dus ook tot problemen kan leiden mbt taurine waarde? Ik ga zowiezo over op andere brok en ben dat nu aan het uitzoeken, maar zie door de bomen het bos niet meer. Hebben jullie een advies voor mij ? Ik hoor het graan van jullie !

    1. Voerwijzer Meike

      Dag Rinske, wat vervelend zeg! Lam/rijst-brokken bleken uit een eerder onderzoek wel te kunnen zorgen voor taurine-tekort. De onderzoekers vermoeden dat dit te maken heeft met de lagere verteerbaarheid van cysteïne van lam, in combinatie met de zemelen uit de rijst. Uit eerder onderzoek op katten bleek dat brokken met veel rijstzemelen voor lagere taurinewaardes zorgden. Brokken met hert zijn niet onderzocht, maar misschien treed daar hetzelfde mechanisme op. En of Jarco veel rijstzemelen bevat weet ik niet. Ik vermoed dat de brok die je gaf niet zoveel vlees bevat (minder dan 25% eiwit), wat ook het risico groter maakt.

      Maar wat nu te doen? Je zou een brok kunnen kiezen met een wat hoger vleesgehalte en wat minder graan/peulvruchten/aardappel. Kies bijvoorbeeld eens een brok met 25% dierlijk eiwit of meer (in de brokkenvergelijker kun je dat zien). Misschien kun je haver als koolhydraatbron kiezen, of een brok met meerdere koolhydraatbronnen. En heb je rauwe vleesvoeding al overwogen? Daar zit een natuurlijke hoeveelheid taurine in, en carnitine en andere gezonde bio-actieve stoffen die bij het maken van de brok verloren gaan.

      Ik neem aan dat je nu taurine en carnitine suppleert, zo niet dan zou ik dit met de dierenarts bespreken.

  7. Marsha

    Hallo Meike,
    We hebben voor het eerst een hond, een Golden Doodle van inmiddels 9 maanden. Heel leuk, maar op het gebied van voeding zit ik met mijn handen in het haar. Van de fokker kreeg ik ProPlan mee, maar daar had hij diarree van. Van de volgende brokken die ik probeerde ook (weet naam niet meer). Nu krijgt hij al een paar maanden Wolf of WIlderness Junior Wild Hills (met eend). Dat gaat vrij goed. Ik denk dat het nog wel wat beter kan, maar ik had even geen puf meer om verder op onderzoek uit te gaan. De hoeveelheid informatie en mogelijkheden vind ik overweldigend! Inmiddels ben ik toch weer op zoek naar iets anders. Twee maanden geleden bleek hij op het randje te zitten van te zwaar (door verkeerd advies dierenarts helaas tijdje teveel voer gekregen) en intussen is hij ook gecastreerd. Nu krijgt hij een stuk minder voer (3×70 gram). Hij is niet meer zwaarder geworden, maar het is ook nog niet wat het zijn moet. Maar ik vraag me nu af of hij wel genoeg binnen krijgt en of deze brokken genoeg verzadigen. En als ik bovenstaande lees begin ik nog meer te twijfelen of deze brokken oké zijn (Wolf of Wilderness is ook graanvrij) en wat ik dan het beste kan gaan proberen. Waar moet ik vooral op letten? Hoeveelheid vet? Koolhydraten? Ik kwam Acana Light tegen, maar dat is voor volwassen honden. Of is dieetvoeding gezien zijn leeftijd nog niet zo nodig? Welke brokken zijn dan goede opties? Of kan ik misschien beter natvoer gaan geven? Hij heeft ook eens KVV van Energique gehad, dat beviel goed, maar ik heb de indruk dat dit duurder is. En mijn budget is niet zo heel groot. Hoop dat je wat advies kunt geven. Hoor heel graag van je!

    1. Voerwijzer Meike

      Dag Marsha, ik raad je aan om zeker eens te kijken of rauwe vleesvoeding een optie voor je is, je kunt het eventueel ook combineren met brokken. Je kunt prima kiezen voor een merk dat niet zo duur is, maar let er wel op dat je compleet voert als je meer dan twee dagen per week rauw voert. In het overzicht van rauwe voedingen kun je ook de prijzen vergelijken en je kunt ze ook sorteren op prijs door te klikken op de kolomtitel.

      Voor het zelf beoordelen van brokken raad ik je aan deze zes stappen te volgen: https://www.voerwijzer.com/zelf-een-brok-beoordelen-in-6-stappen/

  8. namendt

    Beste Meike,

    Ik ben nieuw hier..maar wat een fijne info en uitleg geef jij!!! Als ik het taurine verhaal goed begrijp is het belangrijk te kijken naar een hoog vleesgehalte? Heel graag zou ik dan jouw mening willen vragen over Belcando Mastercraft….een nieuwe lijn van Belcando met 80% !!!! vlees en geen graan……het lijkt mij een mooi product maar ik hoor er in Nederland weinig van terwijl het in Duitsland heel bekend is. Kun jij eens naar Belcando kijken en dan vooral de Mastercraft, daar gaat het mij om!

    1. Voerwijzer Meike

      Of alleen een hoog vleesgehalte genoeg is om een taurine-tekort of DCM te voorkomen weet ik niet. Om zul je conclusies te trekken moeten we echt wachten op de resultaten van het onderzoek dat door de FDA is opgestart.

      Belcando Mastercraft ziet er opzich prima uit, maar bevat best wel veel peulvruchten. Bereken de hoeveelheid koolhydraten maar eens. Het is geen brok met heel veel vlees, als je naar het gehalte (dierlijk) eiwit kijkt. Misschien heb je iets aan de uitleg op deze pagina: https://www.voerwijzer.com/kattenbrokken-met-veel-vlees/

  9. Wendy

    Hoi, wij voeren half geperste brokken van dlg passion en half kvv aan onze honden en regelmatig wat vette vis. Zouden wij dan ook voor de zekerheid de brok moeten afwisselen met een ander merk of omdat we voor de helft vlees voeren is dat niet nodig?

  10. Maaike

    Hoi Meike,

    Interessant verhaal weer!
    Ik kom regelmatig op je site en leer er enorm van. Thanks!

    Ik voer al jaren Acana chicken cobb. Na het lezen van dit verhaal ben ik aan het denken gezet. Ik heb namelijk een hond van bijna 12 en ik wil een hartprobleem of erger uiteraard proberen te voorkomen. Is het een idee om de chicken cobb af te wisselen met de visvariant van Acana? Of is het verstandiger om over te stappen naar de variant met haver?

      1. Maaike

        Hoi Meike,

        Dank je wel voor je reactie.

        Ik heb de afgelopen dagen veel op internet gezeten om te kijken welke brok(ken) in aanmerking zouden komen. Dat is nog vrij lastig aangezien ik een hoog vleesgehalte zoek en dat meestal gepaard gaat met graanvrije brokken. Daarnaast is het lastig omdat mijn hond allergisch is voor rund en lam (dus ook vetten en zo), ik een zo natuurlijk mogelijke brok wil voeren, dus geen chemische toevoegingen en ik wil verder geen maïs, tarwe, gerst en zo min mogelijk, liefst geen, MSG in de brok.

        Ik heb tot deze zomer altijd naast de Acana kvv gevoerd. Alleen wil ik liever geen kvv meer voeren, omdat er bij mijn hond begin dit jaar de milt is verwijderd en ze gezien haar leeftijd extra vatbaar is voor infecties. Van de zomer is dat haar bijna fataal geworden. Ik durf de Acana met haver eigenlijk niet te proberen, omdat die niet meegenomen zijn in het onderzoek en het,zoals je zelf al opperde,misschien wel in de Acana zelf zit. Vroeger heeft ze Orijen gehad,deed het daar super op. Maar omdat Orijen van dezelfde producent komt als de Acana twijfel ik daar ook over.

        Ik kwam uiteindelijk met behulp van jouw site uit op Power of Nature en dan de senior variant. Mijn hond beweegt namelijk een stuk minder de laatste tijd en die 17% die nu in de Acana zit lijkt mij net wat te veel. Ik ben al minder gaan voeren, maar toch komt ze lichtjes aan.

        Misschien heb je zelf nog een idee welke brok een optie zou kunnen zijn? Alle tips zijn welkom!

  11. Anna

    Is er inmiddels al meer info over welke merken geen risico ingrediënten bevatten? Farmina kan ik moeilijk aan komen en ik vroeg me af of er een alternatief is? Ik overweeg om Pro Plan Optiage 7+ te gaan proberen, maar ik ben er niet zeker van of deze formule vrij is van erwten proteïne.

  12. Efina

    Hoi Meike,
    Ik geef al jarenlang hill’s dental in combi met acana chicken cobbs and green, de acana wil ik graag vervangen. Ik ben aan het kijken naar een brok zonder “cons” maar kan het niet vinden. Orijen bevat misschien te veel gif. Wolfsblut bevat teveel calcium. Ziwi peak is te duur voor mij, ik heb er 4. Help!

    1. Voerwijzer Meike

      Volgens mij zijn er geen brokken met cons, je zult dus zelf moeten afwegen welke cons je het minst erg vind en of een ander soort voeding (natvoer, rauw voer, zelf gekookt) misschien een optie voor je is.

  13. De vos

    Hallo,mijnakita heeft waarschijnlijk voedselallergie vermoedelijk kip en rund,hij heeft veel jeuk en heeft al 2 keer zijn vacht afgebeten(haar uitgetrokken). Van de fokker heb ik royal canin gekregen maar daar had hij enorm veel jeuk,heel zijn buik was open gekrabt en gebeten,diaree,vreselijke stinkende scheten en maag en darm ontstekking. Ik heb toen EUKANUBA daily care sensitive digestion geprobeerd en zijn stoelgang was vaster,minder last van scheten,had ook minder jeuk maar hij bleef nog steeds krabben en bijten. Van dierenarts moest ik op graanvrijbrok gaan en ook meteen op volwassen brokken gaan,mijn pup was toen 7 maand. Ik heb toen verschillende graanvrije brokken gekocht taste of the wild,wolf of the wilderness,simpsons,james welbeloved hiervan heeft hij geen enkele brok willen eten,lukullus, al deze merken wilt hij bijna niets opeten,ik moet steeds iets erbij van natvoer of vis uit blikken erbij mengen. Sinds vorige maand ben ik meerdere smaken van Purizon aan’t uitproberen en bij deze brok moet ik ook iets erbij mengen maar deze eet hij volledig op. Hij heeft vorige week kip gegeten en had ook nog wat uitprobeer zakjes met verschillende slaken van lukullus,tast of the wild en hier zit er dan ook weer kip in met als gevolg dat zijn enorme jeuk terug is gekomen en heeft zijn vacht van op zijn staart afgetrokken,ik ben vandaag met hem terug bij de dierenarts gegaan en vermoedelijk komt van de kip of omdat er vorig jaar rond deze periode ook zijn vacht heeft afgetrokken is hij misschien aan iets van buiten allergisch. Ik had hem vorig jaar op hypoallergenische voeding gezet maar was geen succes omdat hij weigerde het op te eten. Kvv of barf is voor ons ook geen optie,hij eet geen rauw vlees. Van de dierenarts moest ik een brok nemen die maar 1 dier bevat,en ik ben op acana singles grass lam,ik heb me daarnet een grote zak besteld,ik lees nu je onderzoek dat ik deze brok niet langdurig mag geven,kan ik dan afwisselen met purizon zalm en spinazie en acana fish? Deze brokken bevatten nu meerdere vis soorten en moest hij allergisch zijn aan vis dan ga ik ook niet weten aan welke. Ik mag ook niets meer bij de brokken mengen,hoe ga ik mijn hond doen eten?Help aub ik ben ten einde raad

    1. Voerwijzer Meike

      Het beste ga je op consult bij een voedingsdeskundige voor honden, deze neemt de tijd om de klachten te inventariseren, mogelijke oorzaken te bespreken en de beste opties te adviseren.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *