Rauw voeren gevaarlijk? Bacteriën gevonden in Nederlandse kvv’s

Deze maand verscheen er op bijna elk nieuwsplatform een bericht over de bacteriële gevaren van het rauw voeren. Er kwamen titels voorbij zoals ‘Voeding met rauw vlees voor huisdieren zit vol ziekmakende bacteriën’ en ‘Pas op met rauw vlees voor hond en kat”. De aanleiding van deze berichten is een onderzoek van de Universiteit Utrecht naar pathogene (ziekmakende) bacteriën en parasieten in Nederlandse rauwe vleesvoedingen (1).

Paul Overgaauw, dierenarts-microbioloog aan de faculteit Diergeneeskunde (4):

We onderzochten 35 rauwvleesproducten van acht verschillende merken. Resultaat van ons onderzoek was dat 23% van de producten besmet was met E coli O157. Deze bacterie kan nierfalen bij mensen veroorzaken. Daarnaast was 80% van de producten van zeven merken besmet met antibiotica-resistente E. coli. Verder vonden we verschillende Listeria bacteriën in meer dan de helft van de producten. Tenslotte was 20% besmet met Salmonella, 23% met Sarcocystis en 6% met Toxoplasma gondii.

Het onderzoek
Voor het onderzoek werden de merken geselecteerd die door meer dan 20 dierenwinkels werden gekocht. Van deze acht merken, werden in totaal 35 producten geanalyseerd op

  • vier zoönotische bacteriën: E coli O157:H7 (EHEC), ESBL-producing E. Coli, L. monocytogenes en Salmonella
  • algemene microbiologische kwaliteit (totale hoeveelheid bacteriën)
  • hygiënische kwaliteit (E. Coli)
  • DNA van vijf parasieten

Resultaten

  • 23% van de producten was besmet met E coli O157
  • 80% van de producten was besmet met antibiotica-resistente E. coli
  • Meer dan de helft van de producten bevatte Listeria
  • 20% was besmet met Salmonella
  • Er zat gemiddeld 2.3×10^5 kve/gram aerobe bacteriën in, het varieerde van 790 kve tot 5×10^6 kve/gram (de limiet voor gehakt voor humane consumptie is 5×10^6 kve/g)
  • Ook werden er in ongeveer de helft van de producten DNA van parasieten gevonden, maar als het vlees goed ingevroren is geweest is er geen risico op besmetting. De gevonden parasieten, S. Cruzi, S. Tenella en T. Gondii, overleven het niet op een temperatuur van -20 C.

Opvallend is dat de twee merken waarin het minste pathogene bacterie-soorten en die als enige merken geen DNA van parasieten bevatten, wordt gemaakt in een GMP+ gecertificeerd bedrijf.

Hoe gevaarlijk zijn deze bacteriën?

Voor honden en katten zijn deze bacteriën over het algemeen geen probleem, ze worden er maar in een zeldzaam geval ziek van. Maar voor mensen zijn pathogene bacteriën sneller een probleem. Door rauwe vleesvoeding te voeren aan je huisdier, loop je de kans deze bacteriën binnen te krijgen, bijvoorbeeld door kruisbesmetting in de keuken, via de voerbak of via de ontlasting van je hond of kat. Alhoewel honden en katten er niet ziek van worden, krijgen ze wel de bacteriën binnen, en scheiden ze deze uit via de ontlasting.

Hoe groot is de kans dat je er ziek van wordt?

Of je als mens ziek wordt van besmet vlees voeren hangt voornamelijk af van drie factoren

  1. Of je de pathogene bacteriën binnenkrijgt of niet
  2. Hoeveel je van de pathogene bacterie binnenkrijgt
  3. Hoe goed je weerstand is

Het risico dat je de bacteriën binnenkrijgt kun je verkleinen door hygiënisch om te gaan met het rauwe vlees, zoals alles wat in contact is geweest met het vlees goed afwassen en goed droog maken.

De hoeveelheid bacteriën in het vlees je kun je zo laag mogelijk houden door het vlees zo kort mogelijk ontdooid te hebben. Hier ligt ook een taak bij de fabrikant, vervoerder en verkoper.

Uit het onderzoek blijkt de algehele microbiële kwaliteit van de geteste kvv’s prima te zijn, de hoeveelheden aerobische bacteriën bleven onder de limiet voor humane consumptie. De hoeveelheden E. Coli waren in 7 van de 35 geteste producten (20%) wel hoger dan de toegestane hoeveelheden in vlees voor humane consumptie. Ik begrijp uit de publicatie dat van maar één product de hoeveelheid ESBL-producerende E. Coli kon worden achterhaald en dat was 12 kve per gram, dat is erg weinig.

Dan de weerstand. Hele jonge baby’s, hele oude mensen en mensen met bepaalde aandoeningen of medische behandelingen hebben een slechte weerstand. Voor deze mensen kan een besmetting gevaarlijk en zelfs dodelijk zijn. Maar voor mensen met een gezond afweersysteem geeft het niet zo snel problemen. Het voedingscentrum schrijft bijvoorbeeld: “Voor gezonde mensen heeft ESBL geen gevolgen.” (2) en over Listeria Monocytogenes: “Bij gezonde mensen met een normale afweer kan de ziekte zonder klachten verlopen of met milde griepachtige verschijnselen”.(3)

In het nieuwsbericht over het onderzoek op de website van Universiteit Utrecht staat als advies: “Het is daarom belangrijk om de blootstelling te minimaliseren door goede hygiënemaatregelen en door deze voeding niet te geven als er mensen met verminderde weerstand aanwezig zijn in de directe omgeving.” (4)

Hoeveel mensen worden ziek van bacteriën in kvv?
Hier zijn geen cijfers van bekend, maar ik ben zelf nog geen gevallen tegengekomen. Op Facebook kwam ik een reactie tegen van iemand die had middels poll in een Engelse rauw voer-Facebookgroep achterhaald dat 0,4% van de 1000 respondenten ziek was geweest door het voeren van rauw en 0,5% wisten het niet zeker of het door rauw voeren kwam. (5) Het is wel mogelijk dat mensen die ziek werden door rauw voeren, stopten met rauw voeren en niet meer in een rauw-voer-groep zitten om het te delen.

“I posted a little Poll yesterday on Raw Feeding UK as to how many raw feeders have become ill through feeding their dogs raw food, over a 1,000 people completed it and 0.4% confirmed illnesses through raw, and a total of 0.9% was or could have been”

Bacteriële besmetting door brokken
Rauw voer is niet het enige soort voeding dat ziekmakende bacteriën kan bevatten. Alhoewel brokken en vleessnacks minder vaak bacteriën bevatten (6), toch vormen ook die een risico. Zo zijn er gevallen bekend van mensen in Amerika die ziek werden door salmonella in brokken (7) en hondensnacks (8). Uit een onderzoek van Association for Thruth in Petfood bleek 92% van de 6 geteste brokken en 6 natvoedingen bacteriën te bevatten. Het is niet bekend welke bacteriën en hoeveel er van in zaten. Helaas bleek het natvoer niet ongeopend bewaard tot het moment van testen. Dat maakt resultaten van het natvoer minder betrouwbaar, maar geeft ook aan dat er na openen bacteriën in natvoer zitten of komen. In 2017 verscheen een publicatie (9) waarbij 20 Europese brokken werden getest op microbiële besmetting en daaruit bleek dat 60% Enterobacteriaceae uitscheiden bevatte, 20% E. Coli en 50% Enterococci, al waren de hoeveelheden laag. De onderzochte brokken waren vrij van Salmonella en Listeria. Dus alhoewel het risico op een bacteriële besmetting kleiner is op verhit voer of gedroogde snacks, ook daarbij is het goed om hygiënisch te werk te gaan om risico op ziekte te verkleinen.

Conclusie
Wat kunnen we meenemen uit dit onderzoek? Dat er vaak bacteriën in rauwe vleesvoeding zitten die ziekmakend kunnen zijn voor de mens, voornamelijk bij een slechte afweer. Het is dus echt belangrijk om hygiënisch te werken, en om vlees te halen van betrouwbare bron, die zelf ook hygiënisch omgaat met het vlees. De meeste nieuwsberichten over het onderzoek trekken de feiten een beetje uit hun verband vind ik. Ja er zit een risico aan rauw voeren, maar de risico’s zijn erg beperkt als je goede maatregelen neemt. Ik denk niet dat rauw voeren een groter risico geeft dan zelf vlees eten, zolang je hygiënisch te werk gaat.

En het gaat bij een keuze niet alleen om de bacteriële risico’s voor de mens, maar ook om de gezondheid van het dier? De onderzoeken die op dit gebied gedaan zijn, doen vermoeden dat dat rauwe vleesvoeding eerder gezonder dan ongezonder is voor honden(11, 12, 13), en dat blijkt in de praktijk ook het geval te zijn. (Zie ook de artikelen Rauw vs Brok)

Mocht je het te risicovol vinden om rauw te voeren, dan vind ik een zelf gekookt menu de meest gezonde keuze, als je er voor zorgt dat je compleet voert.


Bronnen

(1) Bokken, G. C. A. M., et al. “Zoonotic bacteria and parasites found in raw meat-based diets for cats and dogs.” The Veterinary record 182.2 (2018): 50-50.

(2) “ESBL” Voedingscentrum. https://mobiel.voedingscentrum.nl/encyclopedie/esbl.aspx

(3) “Listeria” Voedingscentrum. https://mobiel.voedingscentrum.nl/encyclopedie/listeria.aspx#blok3

(4) Faculteit Diergeneeskunde wil bewustwording risico’s rauwvlees dieet.” Universiteit Utrecht, 12 Jan. 2018, www.uu.nl/nieuws/faculteit-diergeneeskunde-wil-bewustwording-risicos-rauwvlees-dieet

(5) https://www.facebook.com/DogsFirstIreland/posts/1767356173327751?hc_location=ufi

(6) Nemser, Sarah M., et al. “Investigation of Listeria, Salmonella, and toxigenic Escherichia coli in various pet foods.” Foodborne pathogens and disease 11.9 (2014): 706-709. http://online.liebertpub.com/doi/abs/10.1089/fpd.2014.1748

(7) Imanishi, Maho, et al. “Outbreak of Salmonella enterica serotype Infantis infection in humans linked to dry dog food in the United States and Canada, 2012.” Journal of the American Veterinary Medical Association 244.5 (2014): 545-553. https://avmajournals.avma.org/doi/abs/10.2460/javma.244.5.545

(8) Cavallo, Steffany J., et al. “Human outbreak of Salmonella Typhimurium associated with exposure to locally made chicken jerky pet treats, New Hampshire, 2013.” Foodborne pathogens and disease 12.5 (2015): 441-446. http://online.liebertpub.com/doi/abs/10.1089/fpd.2014.1889

(9) https://www.voerwijzer.com/nieuws/veel-amerikaans-honden-en-kattenvoedingen-blijken-niet-veilig/

(10) Holda, K., et al. “Comprehensive microbiological evaluation of dry foods for growing dogs marketed in Poland.” Annals of Warsaw University of Life Sciences-SGGW. Animal Science 56 (2017).

(11) Hielm-björkman, Anna, et al. “Metabolomics from a Diet Intervention in Atopic Dogs, a Model for Human Research?.” Annals of Nutrition and Metabolism 67 (2015): 290-291

(12) Documentaire “The Dog Cancer Series” van Dr. Karen Becker en Rodney Habib. Het werd getoond in de free 5-part miniseries “The Truth About Pet Cancer”

(13) Becker, Dr. “Dogs Fed Kibble Have Elevated Levels of Metabolic Stress.” Healthypets.Mercola.com, Mercola.com, 22 Nov. 2017, healthypets.mercola.com/sites/healthypets/archive/2017/11/08/amp/kibble-fed-dogs-metabolic-stress-levels.aspx

6 Comments

  1. Leon

    Een aantal kanttekeningen, Meike:

    “Voor honden en katten zijn deze bacteriën over het algemeen geen probleem, ze worden er maar in een zeldzaam geval ziek van.”

    Ik zie je hier geen bewijs voor aanvoeren.
    Wel zijn er talkrijke meldingen van honden en katten die ziek worden van bijvoorbeeld salmonella ( https://avmajournals.avma.org/doi/full/10.2460/javma.243.11.1549 ).

    “Het risico dat je de bacteriën binnenkrijgt kun je verkleinen door hygiënisch om te gaan met het rauwe vlees, zoals alles wat in contact is geweest met het vlees goed afwassen en goed droog maken.”

    Dat is het advies voor mensen als ze rauw vlees klaar maken om het vervolgens te koken.
    Als je je hond rauw vlees voert, is zo’n maatregel niet afdoende.
    Voer je je hond rauw vlees, dan kan hij ziekmakende bacteriën via zijn snoet, door te likken, door (deeltjes) urine en ontlasting door het hele huis verspreiden.

    “Uit het onderzoek blijkt de algehele microbiële kwaliteit van de geteste kvv’s prima te zijn, de hoeveelheden aerobische bacteriën bleven onder de limiet voor humane consumptie.”

    *Voor humane consumptie* : Dat zegt niets over de veiligheid als rauw voer voor honden, want vlees voor mensen wordt geacht gekookt te worden.

    Naast een hele reeks andere bacteriële problemen bleek 80% van de producten van zeven (van de acht) meestverkochte merken besmet met antibiotica-resistente E. coli.
    Zo’n constatering moet alle alarmbellen doen rinkelen bij mensen die ook maar een basic begrip hebben van bacteriën en antibiotica.
    Ik durf wel te stellen, dat elk weldenkend mens die zich ten volle bewust is van de problematiek van resistente bacteriën en die beseft dat nu al mensen doodgaan omdat antibiotica niet meer werken, acuut zou stoppen met het voeren van rauw vlees.

    “Maar voor mensen met een gezond afweersysteem geeft het niet zo snel problemen. Het voedingscentrum schrijft bijvoorbeeld: “Voor gezonde mensen heeft ESBL geen gevolgen.” (2) en over Listeria Monocytogenes: “Bij gezonde mensen met een normale afweer kan de ziekte zonder klachten verlopen of met milde griepachtige verschijnselen”.(3)”

    Iedereen kan (ook plotseling) ziek worden en een slecht afweersysteem krijgen. Stoppen met het rauw voeren van je hond kan dan te laat zijn. Ben je namelijk al besmet met een resistente bacterie, dan kun je die al bij je dragen en zwaar ziek worden en zelfs eraan overlijden.
    In 2009 werd al gesteld: de antibioticaresistentieproblematiek als geheel in de EU leidt tot naar schatting 25.000 extra doden ( https://www.volksgezondheidenzorg.info/onderwerp/antimicrobi%C3%ABle-resistentie-amr/cijfers-context/gevolgen#node-sterfte-door-antimicrobi%C3%ABle-resistentie ). Natuurlijk gaat het dan om veel infecties opgelopen in ziekenhuizen, maar resistente bacteriën verspreid door rauw vlees dragen ongetwijfeld bij aan deze problematiek.

    “Hoeveel mensen worden ziek van bacteriën in kvv?
    Hier zijn geen cijfers van bekend, maar ik ben zelf nog geen gevallen tegengekomen.”

    Ik heb zelf nog niemand voor mijn ogen zien sterven aan een hartaanval… dus bestaat het niet….
    Enkel op basis van ervaring kan niks met zekerheid gezegd worden. Voor zover ik weet zijn er geen enkele cijfers beschikbaar over het aantal mensen dat ziek wordt en/of overlijdt door het rauw voeren van hun hond.
    Dat is vaak ook heel moeilijk vast te stellen.
    Feit is wel dat rauw vlees bacteriën bevat waardoor zowel honden en mensen zwaar ziek kunnen worden en overlijden.

    “Wat kunnen we meenemen uit dit onderzoek? Dat er vaak bacteriën in rauwe vleesvoeding zitten die ziekmakend kunnen zijn voor de mens”

    En voor honden dus ook, zoals ik al eerder opmerkte.

    “Het is dus echt belangrijk om hygiënisch te werken, en om vlees te halen van betrouwbare bron, die zelf ook hygiënisch omgaat met het vlees”

    Helaas is dat enkel voldoende als je het vlees klaarmaakt om vervolgens te koken. Een hond die rauw vlees eet, kan het op allerlei manieren (snoet, likken, ontlasting, urine, huid) door het hele huis verspreiden en mensen en andere dieren besmetten).

    Betrouwbare bronnen bestaan niet. Slachtvee is zwaar besmet met resistente bacteriën, en daar helpt ook een hygiënisch omgaan met vlees in slachterij en fabriek niet aan.

    “Ik denk niet dat rauw voeren een groter risico geeft dan zelf vlees eten”

    Vreemde vergelijking: Mensen wordt afgeraden rauw vlees te eten. Dan kun je de veiligheid van gekookt vlees dat je zelf eet toch niet vergelijken met de (on-)veiligheid van rauw vlees voor je hond?
    Overigens, mensen die denken dat in de maag van een hond al deze bacteriën gedood zouden worden: Dat is dus klinkklare onzin.

    De links die je vermeldt waaruit zou moeten blijken dat rauw voeren gezonder is dan brokken, zijn totaal niet overtuigend.
    Vaak worden appels met peren vergeleken: Als je goedkope, slechte brokken vergelijkt met rauw voeren, dan geloof ik graag dat de honden die rauw gevoerd worden gezonder zijn.
    Alleen als je een grote groep honden levenslang volgt, waarbij de helft kwalitatief goede brokken krijgt en de andere helft rauw gevoerd wordt, dán pas kun je een uitspraak doen over wat gezonder is.
    Iedereen die nu zegt dat rauw voeren gezonder is dan goede brokken doet een bewering die niet met bewijs onderbouwd kan worden.

    1. Rosita

      “Alleen als je een grote groep honden levenslang volgt, waarbij de helft kwalitatief goede brokken krijgt en de andere helft rauw gevoerd wordt, dán pas kun je een uitspraak doen over wat gezonder is.
      Iedereen die nu zegt dat rauw voeren gezonder is dan goede brokken doet een bewering die niet met bewijs onderbouwd kan worden.”

      Toen ik 20 jaar geleden de overstap maakte naar rauw voer had ik drie katten en drie honden die alleen Royal Canin aten. Ik zag na de overstap al snel verschil bij een van mijn katten die nierpatiënt was, zowel in conditie als in het bloedwerk. Ook de rest van mijn roedel ging er op tal van punten op vooruit (vooral de oudere dieren).

      En ook recent zie ik weer het bewijs dat rauw voer beter is. Ik heb namelijk sinds begin december een duitse herder reu van bijna 9 jaar uit het asiel. Deze hond was vorig jaar zomer in beslag genomen wegens verwaarlozing/ondervoeding. Hij heeft een voedselallergie en kreeg in het asiel royal canin anallergenic. Hij was op dit voer qua (vacht/huid) conditie al vooruit gegaan, maar volgens het asiel stagneerde dit, en was er laatste tijd zelf sprake van een lichte achteruitgang. Eenmaal bij mij op rauw vlees is zijn hele conditie in een paar weken tijd enorm verbeterd. Gewicht, huid/vacht en mobiliteit, alles is zienderogen vooruitgegaan en de jeuk is afgenomen. Daarnaast eet hij ook veel verschillende diersoorten, dus een voedselallergie voor rauw eiwit ben ik nog niet tegengekomen.

      Voor mij wegen de voordelen van rauw veel zwaarder dan de eventuele nadelen. Overal komen wij namelijk in aanraking met ziekmakende bacteriën. Ook in brokken zijn deze bacteriën aangetroffen. Daarnaast zijn er genoeg gevallen bekend van dieren die (dodelijk) ziek zijn geworden van het eten van een besmette lading brokken. En tig “recalls” van brokken wegens besmetting met bacteriën en andere “toxins”.

      Men kan dus ook niet bewijzen dat het voeren van brokken een beter en veiliger alternatief is voor onze viervoeters.

      Behandel rauw vlees als rauw vlees, en behandel een carnivoor als een carnivoor.

      1. Leon

        Met alle respect, Rosita, maar je vergelijkt appels met peren.

        Zoals ik al zei:

        Als je van een slechte brok naar rauw vlees overstapt, dan zullen ongetwijfeld er veel honden op vooruitgaan.
        Maar als je van een slechte brok naar een goede brok overstapt, zul je ook heel veel honden erop vooruit zien gaan.
        Alleen is het voordeel van brokken dat je véél minder risico loopt op gevaarlijke bacteriën die zowel hond als mens ziek kunnen maken.

        Voor de duidelijkheid: Hills en Royal Canin vind ík geen goede brokken, en zelfs hun “medische” brokken zijn meestal een ramp.

        “En ook recent zie ik weer het bewijs dat rauw voer beter is.”

        Je bedoelt te zeggen dat wanneer je rauw voert, dat betere resultaten oplevert dan hypoallergene voer van Royal Canin.
        Zoals ik al zei: Royal Canin is troep. De medische brokken zijn vaak nog erger dan hun gewone brokken.
        Was je op een goede brok overgestapt, dan had je hond het hoogstwaarschijnlijk even goed gedaan.

        Dít verklaart de hype achter rauw voeren: Mensen gaan van een slechte brok naar rauw vlees, en hé, opeens doet de hond het veel beter.
        Daaruit de conclusie trekken dat rauw vlees dús beter is dan brokken, is absoluut de verkeerde conclusie.
        Rauw vlees is beter dan een slechte brok.
        Maar ík geef liever een goede brok waarop mijn hond het prima doet, zonder de risico’s voor mijn hond en mijzelf van rauw vlees.

        “Overal komen wij namelijk in aanraking met ziekmakende bacteriën”

        Ja, en gelukkig hebben we ook een afweer hiertegen, maar het hangt allemaal af van hoe goed onze afweer is (die kan ook plotseling minder worden), het soort bacterie (agressiviteit) en in welke hoeveelheden de ziekmakende bacterie voorkomt.
        Het soort bacteriën dat in rauw vlees voorkomt kan ernstige ziekte veroorzaken, tot overlijden toe, bij zowel hond als mens.
        Wij mensen worden gewaarschuwd zeer voorzichtig en hygiënisch om te gaan met rauw vlees.
        Wat heb je er veel aan als vervolgens je hond je besmet omdat hij drager is van een ziekmakende; resistente bacterie (waar je misschien niet meteen ziek van wordt, maar wel als je weerstand omlaag gaat)?

        Zeker kan er ook iets misgaan met brokken, maar de kans is véél kleiner.
        Is er een probleem met brokken, dan volgt er ook een recall.
        Als je rauw vlees geeft, weet je bij voorbaat al dat er ziekmakende bacteriën in zitten, dan accepteer je dat – persoonlijk vind ik dat bezopen.

        “behandel een carnivoor als een carnivoor”

        Haha, dan moet je je hond een wild konijn geven dat hij zelf aan stukken kan scheuren en niet vlees uit een slachthuis dat besmet is met antibiotica-resistente bacteriën.
        En ook een wild konijn kan ziekmakende bacteriën bij zich dragen.

        Ik blijf erbij, zelf koken voor je hond (met een recept dat alle voedingsstoffen garandeert) is het beste. Een goede kwaliteit brok die voornamelijk uit vlees bestaat, komt op de tweede plaats.

  2. Eline

    Een fijne genuanceerde analyse. Ook goed dat je de merken gekregen hebt. Alleen vraag ik mij nog steeds af in welke producten de Listeria zit aangezien de oorzaak daarvan vaak een gebrek aan hygiëne is in de koelruimtes. Iets waar ik toch niet op zit te wachten als ik kvv ga kopen. Je vermeldt dat de enige die geen parasieten bevatten GMP+ gecertificeerd zijn, ik zou denken dat zij dan ook geen Listeria hebben. Is dat zo?

    1. Voerwijzer Meike

      Nee ook daar is Listeria in gevonden, maar geen L. Monocytogenes. Welke specifieke listeria-stammen wel, dat weet ik niet. Van het merk met de meeste Listeria Monocytogenes heb ik de vriesruimtes gezien (en gevoeld, brrr), en dat zag er prima uit, maar bacteriën zijn natuurlijk niet te zien dus dat hoeft niks te zeggen.

  3. Voerwijzer Meike

    Listeria in vlees, ik heb nog eens wat artikelen gelezen en het lijkt maar zelden voor te komen. Dan zou je inderdaad kunnen concluderen dat zo’n hoge besmettingsgraad bij kvv met de hygiene te maken moet hebben. Maar wat misschien ook mee kan spelen is dat het om gemalen vlees gaat. Stel er gaat 1 kilo besmet vlees in een batch, dan wordt een groter deel van die batch besmet dan alleen die ene kilo.

    De artikelen die ik vond:

    “Het onderzoek van TNO bestond uit een twee locatiebezoeken, navraag bij twaalf vleeswarenbedrijven … Uit de locatiebezoeken en de navraag bij de vleeswarenbedrijven blijkt dat het merendeel van de bedrijven eindproducten analyseert op de afwezigheid van L. monocytogenes in 25 gram product. …Listeria wordt daarbij slechts incidenteel aangetroffen; slechts enkele bedrijven hadden hiermee in de afgelopen twee jaar ervaring. In de meeste gevallen werd de aanvankelijk aangetoonde aanwezigheid van L. monocytogenes in vervolgonderzoek niet bevestigd, waarna de geblokkeerde partij kon worden vrijgegeven”
    http://www.meat-co.nl/portfolio-item/listeriainvleeswarenbedrijven/

    “De besmettingsgraad van Nederlands vlees met Listeria monocytogenes is laag. Uit onderzoek door de NVWA (2009) bleek vlees gunstig te scoren ten opzichte van andere producten met lage besmettingspercentages van 1,6% bij rundvlees”
    https://www.vlees.nl/themas/vlees-gezondheid/listeria/

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *